Güneydoğu Anadolu Bölgesi, tarım ve gıda ürünleri ihracatında önemli bir yer tutmaya devam ediyor. 2023 yılının ilk çeyreğinde, bölgedeki hububat, bakliyat ve yağlı tohumlar sektörü toplam ihracatın %31,2’sini oluşturdu. Bu dönem içerisinde sektörün toplam ihracatı 871,3 milyon dolar olarak kaydedildi.
Geçen yılın aynı dönemine kıyasla, bölgedeki hububat sektörü ihracatı miktar bazında %6,8’lik bir düşüş yaşadı. Ancak, değer bazında bu gerileme %2,9 seviyesinde kaldı. Bu üç aylık süreçte yaklaşık 285,8 bin ton makarna, 191,8 bin ton buğday unu ve 121 bin ton ayçiçek yağı ihraç edildi.
Öne çıkan ürünler arasında ayçiçek yağı, %31,1’lik bir artış ile 195,6 milyon dolara ulaştı. İkinci sıradaki makarna ihracatı ise %9,4’lük bir artışla 156,2 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Ortalama ihracat birim fiyatlarındaki %4,2’lik artış, ihracatın yapısını değiştirmeye başladı. Öte yandan, Orta Doğu pazarına yapılan ihracat, %20,8 oranında bir azalma ile 340,7 milyon dolar seviyesine geriledi. Buna karşın, Afrika pazarına gerçekleştirilen ihracat %20,9 artışla 317,2 milyon dolara yükseldi.
Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin enerji ve lojistik dengelerini yeniden şekillendirdiğini belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki artan riskler, Türkiye’nin lojistik merkez olma potansiyelini artırıyor.
Kadooğlu, Irak’ın petrol ihracatında Türkiye güzergahını daha aktif kullanma stratejileri ve Kalkınma Yolu gibi projelerin, Türkiye’ye büyük fırsatlar sunduğunu ifade etti. Ancak bu fırsatların kalıcı kazanımlara dönüşebilmesi için ticaret altyapısının, finansman ve tahsilat süreçlerinin sağlam olması gerektiğine dikkat çekti.
Sonuç olarak, savaşın etkileri nedeniyle küresel tarım piyasalarında ihracatçılar üzerindeki baskının süreceği öngörülüyor. Bunun yanı sıra, Karadeniz havzasındaki üretim beklentilerinin güçlü kalması, fiyat odaklı rekabeti artıracak.
Bölgesel ticaretteki lojistik ve güzergah değişimlerinin rekabet baskısını artıracağı vurgulandı. Ayrıca, Irak ile Suriye arasında yaklaşık 14 yıldır kapalı olan sınır kapısının yeniden açılması ve alternatif transit hatların devreye girmesi, ticaretin yapısını değiştirebilir.
Özetle, Güneydoğu Anadolu’nun tarım ve gıda ürünleri ihracatı, hem fırsatlar hem de zorluklarla dolu bir dönemden geçiyor. Bu süreçte, doğru stratejilerin belirlenmesi büyük önem taşıyor.